Ο πολύποδας του παχέος εντέρου είναι μια μικρή συγκέντρωση κυττάρων που σχηματίζεται στο εσωτερικό επιθήλιο του παχέος εντέρου ή του ορθού. Οι περισσότεροι πολύποδες είναι ακίνδυνοι, όμως με την πάροδο του χρόνου ορισμένοι μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο του παχέος εντέρου. Σχεδόν όλοι οι καρκίνοι του παχέος εντέρου ξεκινούν από έναν πολύποδα, αν και μόνο ένα μικρό ποσοστό των πολυπόδων εξελίσσεται τελικά σε καρκίνο, και η διαδικασία συνήθως διαρκεί πολλά χρόνια. Γενικά, όσο μεγαλύτερος είναι ένας προκαρκινικός πολύποδας, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος να εξελιχθεί τελικά σε καρκίνο.
Επειδή οι πολύποδες σπάνια προκαλούν συμπτώματα αλλά μπορούν να αφαιρεθούν πριν γίνουν επικίνδυνοι, ο εντοπισμός και η αφαίρεσή τους μέσω του προληπτικού ελέγχου αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Οι πολύποδες διακρίνονται γενικά σε εκείνους που είναι προκαρκινικοί και σε εκείνους που είναι κατά κανόνα ακίνδυνοι.
Προκαρκινικοί (νεοπλασματικοί) πολύποδες:
- Αδενώματα (αδενωματώδεις πολύποδες), ο πιο συχνός προκαρκινικός τύπος, που περιλαμβάνουν τα σωληνώδη αδενώματα (τα συχνότερα, με τον χαμηλότερο κίνδυνο), τα σωληνολαχνωτά αδενώματα (υψηλότερος κίνδυνος) και τα λαχνωτά αδενώματα (τα λιγότερο συχνά αλλά με τη μεγαλύτερη πιθανότητα εξέλιξης σε καρκίνο, ιδίως όταν είναι μεγάλα)
- Οι πολυποειδείς οδοντωτές (serrated) αλλοιώσεις, που είναι επίπεδες, συχνά στη δεξιά πλευρά του παχέος εντέρου, δυσκολότερες στον εντοπισμό και μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο
- Τα κλασικά οδοντωτά αδενώματα, που είναι σπάνια αλλά σαφώς προκαρκινικά και αφαιρούνται πάντα
Κατά κανόνα ακίνδυνοι (μη νεοπλασματικοί) πολύποδες:
- Οι υπερπλαστικοί πολύποδες, που είναι πολύ συχνοί, συνήθως μικροί, και σχεδόν ποτέ δεν εξελίσσονται σε καρκίνο
- Οι φλεγμονώδεις πολύποδες, που σχετίζονται με τις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου· οι ίδιοι οι πολύποδες δεν εξελίσσονται σε καρκίνο, αλλά υποδηλώνουν χρόνια φλεγμονή που αυξάνει τον συνολικό κίνδυνο
- Οι αμαρτωματώδεις πολύποδες, που είναι συνήθως ακίνδυνοι όταν είναι μεμονωμένοι
Συμπτώματα
Οι περισσότεροι άνθρωποι με πολύποδες παχέος εντέρου δεν εμφανίζουν συμπτώματα, και οι πολύποδες συνήθως ανακαλύπτονται κατά τη διάρκεια του προληπτικού ελέγχου. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Αιμορραγία από το ορθό
- Αίμα στα κόπρανα, που εμφανίζεται ως κόκκινες γραμμώσεις ή μαύρα κόπρανα
- Αλλαγή στις συνήθειες κένωσης, όπως δυσκοιλιότητα ή διάρροια που διαρκεί περισσότερο από μία εβδομάδα
- Σιδηροπενική αναιμία από αργή, χρόνια αιμορραγία, που μπορεί να προκαλέσει κόπωση και αδυναμία
- Κράμπες ή κοιλιακό πόνο, εάν ένας μεγάλος πολύποδας αποφράσσει μερικώς το έντερο
Θεραπεία και Αντιμετώπιση
Η καθιερωμένη θεραπεία είναι η αφαίρεση του πολύποδα (πολυπεκτομή) κατά τη διάρκεια της κολονοσκόπησης. Οι μεγαλύτεροι ή πιο σύνθετοι πολύποδες μπορεί να απαιτούν ενδοσκοπική βλεννογόνια εκτομή (EMR) ή ενδοσκοπική υποβλεννογόνια εκτομή (ESD).
Κάθε πολύποδας που αφαιρείται εξετάζεται στο μικροσκόπιο, και τα αποτελέσματα καθορίζουν πότε θα πρέπει να γίνει η επόμενη κολονοσκόπηση. Το διάστημα εξαρτάται από τον αριθμό, το μέγεθος και τον τύπο των πολυπόδων που βρέθηκαν. Ενδεικτικά, με βάση τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες μετά από κολονοσκόπηση υψηλής ποιότητας με πλήρη αφαίρεση:
- Μια φυσιολογική εξέταση χωρίς αδενώματα, ή ένα έως δύο μικρά σωληνώδη αδενώματα, οδηγεί γενικά σε μεγαλύτερο διάστημα έως την επόμενη κολονοσκόπηση
- Οι μεγαλύτεροι ή περισσότεροι πολύποδες, ή εκείνοι με χαρακτηριστικά υψηλότερου κινδύνου, οδηγούν σε μικρότερα διαστήματα παρακολούθησης
Ο γιατρός σας θα καθορίσει τον ακριβή χρόνο με βάση τα δικά σας αποτελέσματα.
Αιτίες και Παράγοντες Κινδύνου
Οι πολύποδες σχηματίζονται όταν η φυσιολογική ανάπτυξη και επιδιόρθωση των κυττάρων του επιθηλίου του παχέος εντέρου διαταράσσεται, συνήθως λόγω γενετικών αλλαγών. Οι περισσότεροι πολύποδες εμφανίζονται τυχαία, αλλά αρκετοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο:
- Η ηλικία, με τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν πολύποδες να είναι 45 ετών ή μεγαλύτεροι
- Το οικογενειακό ιστορικό προχωρημένων πολυπόδων ή καρκίνου του παχέος εντέρου
- Το προσωπικό ιστορικό πολυπόδων παχέος εντέρου
- Η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα ή η νόσος Crohn
- Διατροφή πλούσια σε λιπαρά και φτωχή σε φυτικές ίνες, και υψηλή κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος
- Παχυσαρκία και έλλειψη άσκησης
- Κάπνισμα και υψηλή κατανάλωση αλκοόλ
- Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
Ορισμένα κληρονομικά σύνδρομα αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο, όπως το σύνδρομο Lynch, που είναι η πιο συχνή κληρονομική μορφή, και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (FAP), που προκαλεί πολύ μεγάλο αριθμό πολυπόδων και, χωρίς θεραπεία, εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεαρή ηλικία.
Διάγνωση
Η κολονοσκόπηση αποτελεί τη μέθοδο αναφοράς, καθώς εντοπίζει τους πολύποδες και επιτρέπει την αφαίρεση και την εξέτασή τους στην ίδια διαδικασία. Άλλες μέθοδοι ανίχνευσης περιλαμβάνουν την αξονική κολονογραφία, την εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση και εξετάσεις κοπράνων, όπως η ανοσοχημική εξέταση κοπράνων (FIT) και οι εξετάσεις DNA κοπράνων πολλαπλών στόχων. Κάθε θετικό αποτέλεσμα από εξέταση που δεν είναι κολονοσκόπηση θα πρέπει να ακολουθείται από κολονοσκόπηση.
Οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες στις Ηνωμένες Πολιτείες συνιστούν στα άτομα μέσου κινδύνου να ξεκινούν τον τακτικό προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου στην ηλικία των 45 ετών, συνεχίζοντας έως περίπου τα 75 έτη για όσους έχουν καλή υγεία, με τις αποφάσεις μεταξύ 76 και 85 ετών να λαμβάνονται εξατομικευμένα. Τα άτομα υψηλότερου κινδύνου μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσουν νωρίτερα και να ελέγχονται συχνότερα. Τα διαστήματα ελέγχου εξαρτώνται από την εξέταση που χρησιμοποιείται, για παράδειγμα κολονοσκόπηση κάθε 10 χρόνια για τα άτομα μέσου κινδύνου με φυσιολογικό αποτέλεσμα.
Πρόληψη και η Σημασία του Προληπτικού Ελέγχου
Η αφαίρεση των πολυπόδων βοηθά στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος θεωρείται η καλύτερη μορφή πρόληψης. Στα μέτρα τρόπου ζωής που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο περιλαμβάνονται μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και φυτικές ίνες, ο περιορισμός των λιπαρών, ο περιορισμός του αλκοόλ, η αποχή από το κάπνισμα, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
Πότε να Επισκεφθείτε Γιατρό
Επισκεφθείτε γιατρό εάν έχετε κοιλιακό πόνο, αίμα στα κόπρανα, αλλαγή στις συνήθειες κένωσης που διαρκεί περισσότερο από μία εβδομάδα, ή ακούσια απώλεια βάρους. Φροντίστε να παραμένετε συνεπείς με τον τακτικό προληπτικό έλεγχο εάν είστε 45 ετών ή μεγαλύτεροι, ή νεότεροι από 45 εάν έχετε παθήσεις ή οικογενειακό ιστορικό που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.